×
×

การฝึกทักษะการคิดในเด็ก

การฝึกทักษะการคิดในเด็ก

การฝึกทักษะการคิดในเด็ก โดย Councils for Exceptional Children ประเทศสหรัฐอเมริกา 6 ทักษะการคิด วิธีง่ายๆในการพัฒนาทักษะการคิดของเด็กคือการตั้งคำถามเด็กให้ถูกวิธี เมื่อคุณครูและพ่อแม่เรียนรู้วิธีการตั้งคำถามที่กระตุ้นกระบวนการคิดของเด็ก จะทำให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ที่สนุกสนานสำหรับเด็กทุกวัย วิธีการตั้งคำถามที่แตกต่างกันทำให้เราต้องใช้กระบวนการคิดหรือระดับการคิดที่แตกต่างกัน โดยกระบวนการคิดของมนุษย์สามารถแบ่งออกเป็น 6 ประเภทตามที่ Bloom’s taxonomy ได้จัดแบ่งไว้ คือ 1. Knowledge หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะความรู้ 2. Comprehension หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะความเข้าใจ 3. Application หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะการประยุกต์ หรือการคิดแบบประยุกต์ 4. Analysis หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะการวิเคราะห์ 5. Synthesis หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะการสังเคราะห์ 6. Evaluation หรือกระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะการประเมิน กระบวนการคิด 3 ข้อแรกเป็นกระบวนการคิดขั้นพื้นฐาน ในขณะที่ 3 ข้อหลังต้องอาศัยการคิดแบบนามธรรมมากกว่าหรือกระบวนการคิดขั้นสูง หรือที่เรียกว่า critical thinking skills นั่นเอง (จะเห็นได้ว่าการคิดขั้นสูงต้องอาศัยกระบวนการคิดพื้นฐานด้วย ดังนั้นเด็กจึงต้องมีการจำข้อมูลพื้นฐานเพื่อการคิดขันสูง ดังนั้นการออกข้อสอบที่ทดสอบความจำก็ยังคงมีความหมายอยู่ - ผู้แปล) Knowledge กระบวนการคิดโดยอาศัยทักษะความรู้เกี่ยวข้องกับความสามารถในการจำข้อมูลที่เคยรับรู้ในอดีตหรือการเรียกความจำกลับมาเมื่อต้องการเพื่อที่จะดึงเอาข้อมูลนั้นออกมา โดยมากมักเป็นคำถามที่ต้องการคำตอบแบบถูกหรือผิด การตั้งคำถามที่ถูกต้อง ใช้คำพูดหรือวลีเช่น มีจำนวนเท่าไหร่ เมื่อไหร่ ที่ไหน ให้คำนิยาม แจกแจงรายการ เล่า อธิบาย เพื่อที่จะดึงเอาข้อมูลที่เกิดขึ้นจริงและทดสอบทำกษะความสามารถในการจำ ตัวอย่างคำถาม ไข่หนึ่งโหลมีจำนวนกี่ใบ ประธานาธิบดีลินคอล์นเป็นประธานิบดีเมื่อไหร่ Comprehension กระบวนการคิดที่อาศัยทักษะความเข้าใจคือกับการจับประเด็น หรือการเข้าใจความหมายของข้อมูล วิธีการตั้งคำถามที่ถูกต้อง ใช้คำถามเช่น จงอธิบาย ประมาณ ประเมิน บ่งชี้ แยกแยะ เพื่อกระตุ้นให้เด็กแปลความหมายและคาดเดา ตัวอย่างคำถาม จงอธิบายว่าไข่กลายเป็นไก่ได้อย่างไร เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในสมัยรัชการที่ 5 มีอะไรบ้าง Application กระบวนการคิดที่อาศัยทักษะการประยุกต์คือการโยงใยหรือใช้ข้อมูลหรือความรู้ที่เรียนรู้มาแล้วมาประยุกต์ใช้กับเหตุการณ์ปัจจุบันหรือสถานการณ์ใหม่ที่ไม่เคยคุ้นเคยมาก่อน วิธีการตั้งคำถามที่ถูกต้อง ใช้คำถามที่ต้องการคำตอบประเภท สาธิต ประยุกต์ แสดง แก้ปัญหา ตรวจสอบ แบ่งกลุ่ม ทดลอง เพื่อกระตุ้นให้เด็กประยุกต์ใช้ข้อมูลที่มีอยู่กับสถานการณ์ที่แปลกใหม่ ตัวอย่างคำถาม ไข่และโลกมีลักษณะเหมือนกันอย่างไร ไข่สามารถโตเป็นวัวได้หรือไม่ ทัศนคติส่วนตัวของประธานาธิบดีลินคอล์นเกี่ยวกับทาสเข้ากับเหตุการณ์ในขณะนั้นอย่างไร Analysis กระบวนการคิดที่อาศัยทักษะการวิเคราะห์เกี่ยวข้องกัยการแยกย่อยข้อมูลให้เป็นส่วนๆ หรือตนวจสอบข้อมูล และพยายามทำความเข้าใจโครงสร้างของข้อมูล วิธีตั้งคำถามที่ถูกต้อง ใช้คำถามหรือวลีที่ให้อธิบายความแตกต่าง วิเคราห์ อธิบาย เปรียบเทียบ แยก แบ่งกลุ่ม จัดเตรียม เพื่อกระตุ้นให้เด็กแยกย่อยข้อมูลเป็นส่วนๆ ตัวอย่างคำถาม จงบอกความแตกต่างระหว่างไข่กบและไข่ไก่ จงเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของผลงานที่สำคัญของประธานาธิบดีในยุคศตวรรษที่ 17 หรือระหว่างปี คศ. 1800-1900 Synthesis กระบวนการคิดที่อาศัยทักษะการสังเคราะห์คือการประยุกต์ใช้ความรู้เดิมหรือความสามารถเดิมที่มีอยู่เพื่อประกอบสิ่งต่างเข้าเป็นสิ่งใหม่ๆ วิธีการตั้งคำถาม ใช้คำหรือวลีเช่น ประกอบ เรียบเรียงใหม่ แทนที่ สร้างสรรค์ ออกแบบ ประดิษฐ์ ถ้า...เกิดอะไรขึ้น ตัวอย่างคำถาม จะเกิดอะไรขึ้นถ้าวัวออกลูกเป็นไข่ โดยใช้ความรู้เดิมเกี่ยวกับสัตว์ที่ออกลูกเป็นไข่ และคุณรู้อะไรเกี่ยวกับสัตว์ที่ออกลูกเป็นตัว ถ้าประธานาธิบดีลินคอล์นยังมีมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน ท่านน่าจะแก้ปัญหาอะไรได้บ้าง Evaluation กระบวนการคิดที่อาศัยทักษะการประเมิน เกี่ยวข้องกับการพิพากษ์ การตัดสินใจ ตามกฏเกณฑ์โดยปราศจากคำตอบที่ถูกหรือผิด วิธีการตั้งคำถาม ใช้คำถามเช่น ให้ประเมิน ตัดสิน วัด เลือก สรุป เปรียบเทียบ ย่อความ เพื่อกระตุ้นให้เด็กใช้ทักษะในการประเมินตามกฏเกณฑ์ที่ให้ไว้ ตัวอย่างคำถาม สัตว์ที่ออกลูกเป็นไข่มีลักษณะเหมือนกันอย่างไร ถ้าประธานาธิบดีลินคอล์นไม่เคยมีชีวิตอยู่ ประวัติศาตร์น่าจะแตกต่างอย่างไร การใช้ทักษะการคิดแบบ critical thinking เป็นหนึ่งในทักษะที่มีค่าที่สุดที่เราสามารถถ่ายทอดให้แก่เด็ก การสนับสนุนและการเลี้ยงดูทักษะเหล่านี้มีความสำคัญอย่างมากต่อการพัฒนาด้านการเรียนและช่วยส่งเสริมให้เขาเกิดทักษะการแก้ปัญหาซึ่งจะติดตัวเด็กไปตลอดชีวิตของเขา จำไว้ว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเรียนรู้อย่างสนุกสนาน เมื่อเด็กรู้สึกสนุกกับการถกประเด็นกับพ่อแม่และคุณครู เด็กก็จะรักการเรียนรู้